De hoge mate van automatisering en strikt procedurele afhandeling van ‘probleemgevallen’ door financiële instellingen baren me grote zorgen. Juist in crisistijd, waar veel gezinnen al lijden onder zware financiële lasten ten gevolge van ontslag of verlies van omzet, is de menselijke maat meer dan eens ver te zoeken.

Kennissen verloren recent hun prachtige woning vanwege een achterstand in de hypotheekbetaling. Die achterstand was in alle redelijkheid niet verwijtbaar. De bank voerde de druk op het gezin echter snel op met als dieptepunt een openbare veiling. Een zwaar getroffen gezin achterlatend met een onaflosbare schuld van 600.000 Euro.

Naast de enorme schaamte die ik voelde als medemens, bekroop me de vraag: hoe kan die ene man of vrouw bij Van Lanschot zoiets op zijn geweten willen hebben? Wat is de rol van autoriteit of het gezag van derden in dit drama geweest?

Milgram Experiment

In 1963 werd het zogenoemde Milgram Experiment uitgevoerd door Yale University. Het was bedoeld om de bereidheid te meten van een deelnemer om gehoor te geven aan opgedragen taken van een gezaghebbende die strijdig zijn met het geweten van de deelnemer. In het experiment werden proefpersonen, ‘leraren’ genoemd, geplaatst achter een apparaat dat electroschokken kon toedienen.

Een acteur, ‘leerling’ genoemd, was aangesloten op het stroomapparaat. De begeleider van het experiment, een man in een witte jas, stelde dat de ‘leraar’ vragen diende te stellen aan de ‘leerling’. Indien de vragen verkeerd werden beantwoord, diende de leraar de leerling een stroomstoot toe te dienen. Bij elk fout antwoord werd de stroomsterkte opgevoerd, tot een mogelijk fatale stroomstoot van 450 Volt.

Milgram Experiment

Het onderzoek wees uit dat 65% van de proefpersonen bereid waren een medemens tot het maximale van 450 Volt te electrocuteren. Simpelweg omdat een autoriteit vroeg om de ‘procedure’ te volgen. De meeste proefpersonen maakten gedurende de test gewetensbezwaren, maar die werden stelselmatig weggewuifd. Van ‘Gaat u maar verder’, ‘Het is noodzakeljik voor het experiment dat u doorgaat’, ‘Het is absoluut essentieel dat u doorgaat’ tot ‘U hebt geen keuze, u moet doorgaan’.

Uit latere experimenten bleek dat het geen verschil maakte of de proefpersonen mannen of vrouwen waren.

Jeu de la mort

In Frankrijk werd het experiment tot een spelprogramma omgebouwd, waarbij de televisie de macht van de autoriteit vertegenwoordigde. Het leverde ongelofelijk confronterende televisiebeelden op, waarbij de uitkomsten van het Milgran Experiment verbleekten. De macht van de media over het individu doet je inzien hoe slaafse gehoorzaamheid mensen tot gruweldaden kan aanzetten:

Sceptisch

Gisteren vroeg ik of social media organisaties menselijker gaan maken. Gezien het bovenstaande ben ik enigzins sceptisch, temeer daar diverse ‘experts’ menen dat de kracht van social media juist ontleend wordt aan de ‘gehoorzaamheid aan autoriteit’ (denk aan de 3e regel van Roberto Chialdini’s Six Rules of Persuasion).

Wat vind jij van het bovenstaande: zullen de social media de medewerkers de kans geven om menselijker te zijn dan de procedures .. als het erop aankomt?

Ongehoorzaamheid

Wie overigens na het bovenstaande de moed verloren heeft en denkt dat de gehele mensheid verdrinkt in volgzaamheid: zie het onderstaande fimpje. Zo kan het ook ..

1 REACTIE

  1. Op Twitter wees Phil Kleingeld me op de film The Wave http://www.youtube.com/watch?v=ICng-KRxXJ8, die gebaseerd was op een waargebeurd verhaal. In de film tracht een geschiedenis leraar een klas uit te leggen hoe de Duitsers in Nazi Duitsland tot hun horror-daden waren gekomen. De klas weet echter niet dat het deel uitmaakt van een experiment.

    Hieronder de uitleg, zoals die op Youtube staat:

    The Third Wave was the name given by history teacher Ron Jones to an experimental recreation of Nazi Germany which he conducted with high school students.

    The experiment took place at Cubberley High School in Palo Alto, California, during one week in 1969[1]. Jones, unable to explain to his students why the German citizens (particularly non-Nazis) allowed the Nazi Party to exterminate millions of Jews and other so-called ‘undesirables’, decided to show them instead. Jones writes that he started with simple things like classroom discipline, and managed to meld his history class into a group with a supreme sense of purpose and no small amount of cliquishness. Jones named the movement “The Third Wave,” after the common wisdom that the third in a series of ocean waves is always the strongest, and claimed its members would revolutionize the world. The experiment allegedly took on a life of its own, with students from all over the school joining in.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here