Het rapport van de commissie Cohen, die onderzoek deed naar de Project X rellen in Haren, is eindelijk uit. 5 maanden hadden ze ervoor nodig. Het rapport beschrijft de situatie voor, tijdens en na de rellen. Het enige wat feitelijk interessant is zijn de gebeurtenissen voorafgaand aan de rellen. Wat daarna gebeurde is een fait accompli.

In essentie komt het erop neer dat de politie, als ordehandhaver, geen enkele notie had van wat er zich in de social media afspeelde. En daardoor niet in staat was een juiste risico-analyse te maken. In plaats van pro-actief optreden (luisteren en participeren) werd uitsluitend afwijzend en reactief gereageerd. Een vaststelling die een kind van 5 in een kwartiertje ook had kunnen maken.

Toch één opmerking over de situatie tijdens de rellen: Cohen maakt een vergelijk tussen twee goden: Apollo en Dionysos. De eerste staat voor de orde, de tweede voor volkse gezelligheid. Cohen begrijpt dat deze twee krachten elkaar ruimte moeten geven. En zo is: het volk wil brood en spelen. Niemand kwam, zo concludeert ook de commissie Cohen, naar Haren om rotzooi te trappen. Het was vrijdagavond en mensen vonden het vooral gewoon leuk om erbij te zijn.

Terug naar de essentie. Dat de politie nauwelijks voeling heeft met wat er zich in de social media plaatsvindt is niet vreemd. Het is zelfs voor de meest actieve gebruikers van de social media moeilijk om trends tijdig te ontdekken. De Harlem Shake kwam in iets meer dan een week op. Slechts een enkel bedrijf wist mee te liften op de ontstane hype, de rest volgde pas toen de golf al weer voorbij was. Als de overheid ontwikkelingen als Project X wil traceren, dan zal ze heel actief moeten monitoren en nieuwe modellen moeten ontwikkelen die dergelijke trends wèl kunnen voorspellen. Op grond daarvan kan vervolgens een juiste interventie-strategie worden opgesteld, die excessen zoals in Haren kunnen helpen voorkomen.

Die interventie bestaat mijn inziens uit het analyseren en volgen van de opkomende trends, het actief betrekken van de grootste verspreiders in de social media (virals kunnen niet ontstaan zonder de support van influencers en mavens) èn de reguliere media, om de effecten op de openbare orde beheersbaar te houden. Als 1.000 mensen besluiten om een ‘spontane’ Harlem Shake op te voeren op een marktplein, dan moet dat gewoon kunnen. Maar zorg dan wel dat je aangeeft wat mogelijk is en handhaaf vervolgens de vereiste orde in die spontaniteit.

Dat de politie de coördinatie van deze interventie ter hand neemt, lijkt me logisch. Maar tolereren we een politiemacht in de social media? Dat lijkt me niet. We wanen ons dáár juist bevrijd van ordehandhavers en dat moet vooral zo blijven. De social media is de DMZ van het internet – de zone waar de overheid (schijnbaar) geen grip op ons heeft. Maar hoe breng je dan je boodschap van matiging over, zonder met je vingertje te wijzen?

In de tijd dat ik nog chatservers beheerde voor bedrijven waren chat moderators de schakel tussen de eigenaar van de chatsite en de individuele chatters. Het waren gewoon deelnemers, maar ze waren zich meer dan anderen ervan bewust dat er voor het behoud van de sfeer in de chatrooms een balans tussen orde en uitingsvrijheid nodig was (vergl. Apollo en Dionysos). Die paar verantwoordelijke chatters hielden de rooms aangenaam, zonder dat iemand zich al te zeer geremd voelde. En nam iemand de rol van moderator tè serieus, dan werd die door de groep gecorrigeerd.

Met bovenstaand succesvol model in het achterhoofd, lijkt het me te overwegen om – uitsluitend ter handhaving van de openbare orde – social media moderators aan te stellen. Mensen, die vanuit hun huidige actieve rol in de social media, de schakel kunnen vervullen tussen overheid en deelnemers. Die de vertaalslag kunnen maken tussen de zorgen voor de openbare orde enerzijds en de vrijheid-blijheid cultuur anderzijds. Niet op basis van macht, maar op basis van betrokkenheid en invloed.

Als we verder nog iets leren van inhakers zoals Project X, de Harlem Shake of de Pony Dance, dan is het wel dat we – zeker in crisistijd – een enorme behoefte hebben aan ontspanning. Een overheid, die dat probeert te beletten, snapt niets van de social media, maar daarmee ook niets van haar samenleving!

Hieronder een paar voorbeelden van die spontaniteit en gekte die ons zo kenmerken:

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here