Wie gisteren met verbazing of verbijstering de berichtgeving over het uit de hand gelopen feestje van ‘sweet-sixteen’ Merthe uit Haren heeft gevolgd, zag met eigen ogen de ongekende kracht van de social media. Wie hier wat van wil leren, leest verder. De rest raad ik aan zijn/haar weg te vervolgen in de zoektocht naar de ‘schuldigen’.

Waarom zo’n resoluut onderscheid tussen ‘willen leren’ en ‘schuldigen zoeken’? Omdat Haren voorkomen had kunnen worden! Als je het fenomeen social media tenminste serieus neemt. Er zijn er helaas, bleek ook deze week weer, die die kracht niet wensen te onderkennen.

Wie de berichtgeving niet heeft gevolgd, volgt hier een uiteenzetting (sla het anders over):

Ene 15-jarige Merthe uit het Groningse Haren nodigt per ongeluk op haar Facebook pagina 40.000 mensen uit voor haar 16-jarige verjaardagsfeestje. Al gauw melden zich duizenden mensen aan. De reguliere media pikt het gebeuren op als inmiddels ruim 30.000 mensen hebben aangegeven te willen komen. Ondertussen nadert het moment van het feestje. De gemeente ziet de dreiging, maar doet niets om het te voorkomen. In plaats daarvan stelt het zich buitengewoon autoritair op en worden 10-tallen extra politieagenten naar het dorp gehaald. En passant wordt het straatbordje ‘Stationsweg’ verwijderd. In de social media wordt juist deze actie (terecht) belachelijk gemaakt en aangegrepen om ‘het gezag van Haren wel even te laten zien, dat men zonder dat bordje de Stationsweg ook nog wel weet te vinden’. Afgelopen vrijdagmiddag staan een kleine 150 mensen tussen – in de haast opgeworpen – dranghekken op een kruising van de Stationsweg, verdwaald om zich heen te kijken. Er lijkt op dat moment meer media aanwezig dan ‘genodigden’. Een livestream wordt ondertussen door bijna 50.000 mensen gevolgd. Later op de avond stromen steeds meer mensen toe, voornamelijk met de trein. Als er tussen de 10.000 en 15.000 op de been zijn en de politie besluit om de toegang tot de Stationsweg te barricaderen, breekt de hel los. De ME, op dat moment nog met 40 man, drijft de genodigden uiteen in 3 groepen. Eén groep vlucht een parallelweg in en stuit op de plaatselijke Albert Heijn. Die wordt geplunderd door honderden hongerige en dorstige jongeren. De ME breidt verder uit naar zo’n 600 man. Wat als een grap begon loopt volledig uit de hand.

In de afgelopen week – voorafgaand aan het ‘feest’ – volgde ik de tweets en posts in de social media en zag dat ‘het’ onmiskenbaar op een confrontatie zou uitlopen tussen het gezag en de community. Je zag ontstaan dat de social media haar tanden zette in Haren, met name nadat het naambordje ‘Stationsweg’ werd weggehaald. Op dat moment had er overigens nog ingegrepen kunnen worden: niet met krachttermen, maar met excuses!

Hoe? De gemeente had het simpelweg voor Merthe kunnen opnemen en een sociaal alternatief kunnen bieden. Zoiets als: “Sorry beste mensen, maar zoals jullie weten heeft onze lieve Merthe een dom foutje gemaakt door jullie allemaal voor haar feestje uit te nodigen. We laten Merthe natuurlijk niet in de kou staan en maken het als gemeente Haren graag met jullie goed. Je kunt via een speciale Facebook pagina – ‘Haren viert mee met Merthe’ – hier aanmelden. Afhankelijk van de aanmeldingen gaan we kijken wat we nodig hebben en waar we het feestje gaan houden. We gaan er samen een leuke avond van maken. Uiteraard is Merthe hier ook bij aanwezig!”

Door tijdig zelf de regie te nemen, had je de social raid – want zo kon je deze ‘invasie’ van Haren gerust noemen – kunnen voorkomen. Daarnaast bereik je twee neveneffecten: 1) Het aantal mensen wat komt krimpt aanzienlijk; 2) Je wint de goodwill van de social community.

Nu ontstond er iets wat de keizers van het Romeinse Rijk al lang wisten: panem et circenses, ofwel, geef het volk brood en spelen. Als er zoveel mensen naar één plek komen, dan zul je ze moeten onderhouden, anders loopt het uit de hand. Dan wordt een social raid een crowd rage.

Het had dus allemaal bij een geintje kunnen blijven. Dat er zovelen kwamen opdagen, was bovendien voor de meesten al fun genoeg. En er was volop media aanwezig om die ‘stunt’ te documenteren. Net zoals flashmobs alleen maar leuk zijn als iemand het filmt en op Youtube zet. Zelfde geldt voor lipdubs. Of de gekte die ontstond door jezelf in een bizarre houding te (laten) fotograferen, aangeduid als planking. Allemaal vormen van social unity – verbondenheid door een gemeenschappelijk doel.

Wie overigens de duizenden voorbeelden van flashmobs, libdubs en planking bekijkt op het internet, kan niet anders dan een diep gevoel van saamhorigheid voelen. Dat is wat de social media drijft – dat is ook wat het succes verklaart. Maar hoe fantastisch ook die voorbeelden, het kan ook vreselijk fout gaan: grote menigten kunnen ontsporen als het gezag denkt zijn tanden te moeten tonen. Dan wordt de massa een vloedgolf, die je niet meer kunt stoppen.

Zo vergeleek ik vrijdagavond Haren met Katrina, de orkaan die grote delen van New Orleans onder water zette. Wie achteraf de wind of het water de schuld gaf, of de hulptroepen die te laat kwamen om hulp te verlenen, hadden het mis. Het was de bureaucratische vertraging in de aanbrengen van vloedkeringen en omleidingen, die het mogelijk maakte om het water door te laten breken. Zo ook in Haren: er was nooit genoeg politie inzet geweest (dijk) om de vloedgolf aan mensen te stoppen: je moet zorgen voor een adequate politieinzet én voor voldoende afleiding (omleiding). Dat moet je niet doen als het water je al aan de lippen staat, maar zo lang je de regie nog hebt. Die regie lag in de voorafgaande week, niet op de dag zelf – dan rest alleen nog dweilen.

Zelf waarschuw ik al maanden voor het gevaar van de social media via het account @gedragscode – ondanks de talloze ridiculiseringen aan mijn adres. Maar denk even aan de T-mobile actie van Youp van ‘t Hek. Stel nou dat zo’n aanval van Youp ook een social raid had veroorzaakt: een meute woedende mensen, die zich bij de poort van T-mobile hadden verzameld en zich net zo hadden afgeregeerd als in Haren! Of bij de poort van Shell, omdat de prijzen aan de pomp kunstmatig hoog worden gehouden. Of bij het hoofdkantoor van ABN/AMRO, na één huisuitzetting te veel. Of bij de Sociale Dienst in Amsterdam, omdat iemands uitkering ten onrechte is stopgezet. Of bij uw bedrijf, omdat u klanten consequent behandelt als consumeer-vee?

Overigens liet de social media zich dezelfde avond al weer van haar beste kant zien, door op te roepen tot Project Clean X. Op zaterdag waren honderden mensen naar Haren gekomen om in de perken viooltjes te planten en zo de Harenaren een hart onder de riem te steken.

10 REACTIES

  1. Er word veel over ” sociale media” verhaald . Maar mijns insziens is hier geen sprake van een feestje . Toevallig zochten een x aantal mensen deze kans om weer eens lekker van leer te trekken . Respectloos gedrag , vernielzucht , geen respect voor inwoners en autoriteit , grenzeloos gedrag . Dat is de kern . Die jongelui kwamen niet om te feesten . En dat gedrag zal aangepakt moeten worden . Niet met zalvende woordjes en pamperen . Zodra tekenen wijzen op zo’n event zal er met grove middelen direct een eind aan gemaakt moeten worden en de daders zullen de schade moeten vergoeden , nu of later , aanpakken !
    Al is het maar om een teken te geven : dit kan niet , nooit . Maar onze zombiemaatschappij kletst er weer even over en er zullen ook geen schokkende straffen uit voortvloeien . Waardoor de cirkel weer rond is en dit tuig weer een andere gelegenheid zoekt om eens lekker te rossen .

    • In het artikel wijs ik bewust op crowd fenomenen als flashmobs, lipdubs en planking, omdat de sociale media als nooit tevoren dergelijke virals teweeg kan brengen. Ook Haren is een viral event. En kon alleen ontstaan door het bestaan van de social media. Dat het escaleerde is niet te wijten aan de social media, noch aan de individuen. Het was het gevolg van een combinatie van complexe groepsfactoren. Als het zo simpel was om er één verklaring voor te geven, dan waren supporter rellen immers allang opgelost.

      Iemand noemde op Twitter de term ‘zwerm’ en dat lijkt inderdaad hier van toepassing. Het gedrag van enkelen slaat over op de rest, waarna deze zich soortgelijk gaat gedragen. Zwermgedrag is dus één verklaring. Maar nogmaals, er is niet één verklaring voor de escalatie. Net zo onzinnig is het om de ‘jongelui’ over één kam te scheren als tuig. Het was in de vooravond goed te zien dat het absoluut geen tuig was, maar gewoon jongeren die op een ‘feestje’ afkwamen. Gewoon om te zien wat er ging gebeuren, net zoals er die middag 50.000 mensen naar de livestream keken. Nieuwsgierig geworden door de ophef in de media, waardoor ook zij (de kijkers en de media) een part hebben in het geheel.

      Blijft dat dit gebeuren voorkomen had kunnen worden, mits de gemeente tijdig de regie had overgenomen en niet als een stel struisvogels de kop in het zand staken – na eerst krachtige taal te hebben gebruikt in de media.

  2. btw : de sociale media hebben hier geen schuld aan . Een keukenmes in je keukenla geeft niemand het recht om er iemand anders mee overhoop te steken . Die verantwoordelijkheid ligt bij diegene die dat misschien wel zo interpreteeerd , maar die er ook mee geconfronteerd zal moeten worden dat hij/zij hartstikke fout bezig is .

  3. De ironie in het verhaal… bedrijven zouden alle budgetten open trekken voor een zgn. ‘viral’… Maar zoiets is bijna niet zelf te forceren… Merthe is een ‘social media expert’, helaas ook slachtoffer van geweld waar ik geen woorden voor heb.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here