Julian Birkinshaw, professor strategy en ondernemerschap van de London Business School, schreef in een artikel van Forbes Magazine over het $143 miljard bod van Kraft Heinz op Unilever: “I think the bid was actually a contest between two different models of capitalism”. Spot-on!

Paul Polman
Paul Polman

Tot het moment van het overnamebod leek Paul Polman, sinds 2009 CEO van Unilever, de boel compleet in de hand te hebben – ook al stond hij al wat langer onder druk, omdat groei (performance) uitbleef. Zijn geloof in de social responsibility van het bedrijf was niet alleen de motor achter de nieuwe lange termijn visie, het was zelfs een beetje een warm bad aan het worden. Een voorbeeld voor anderen om in haar spoor te volgen.

GlobescanThe Economist: A recent survey of “sustainability experts” by GlobeScan, a consultant, ranked Unilever first by a wide margin (see chart). The company is generally reckoned to have the most comprehensive strategy of enlightened capitalism of any global firm.

Unilever also stands out for the way it has tried to institutionalise its efforts, says Alice Korngold, author of “A Better World, Inc”, a book on corporate do-gooding. The board scrutinises the plan and executive pay is linked to its targets. In March, Mr Polman got a bonus of $722,000 for his efforts. Unilever says the plan has boosted employee satisfaction.

Since the plan was unveiled in November 2010, Unilever’s shares have risen by more than 40%.

Oss

Het bedrijf – ooit ontstaan uit twee onderling concurrerende familiebedrijven uit Oss, Van den Bergh en Jurgens (beide groot geworden in de boterhandel) – stond vorige week ineens te schudden op haar grondvesten door de kennelijk toch onvoorziene aanval van 3G Capital, dé dirigent van het hele toneelstuk.

Mijn interesse is deels persoonlijk, deels professioneel. Ik ken het bedrijf nog uit de begintijd van mijn carrière als ICT consultant. Zo was ik in 1997 betrokken bij de aanschaf van het trading platform voor de gezamenlijke dealingroom van Unilever. Daarnaast had ik een paar jaar eerder (het toen nog) Van den Bergh & Jurgens mogen adviseren over software om de herkomst van grondstoffen in producten te kunnen herleiden. Vandaag de dag ligt mijn focus op customer centricity en daar speelt purpose een grote rol. Unilever is in dat opzicht een witte raaf.

Miljardairs

Jorge Paulo Lemann
Jorge Paulo Lemann

3G Capital wordt geleid door de (van oorsprong Zwitserse) Braziliaan en miljardair Jorge Paulo Lemann. Lemann was, in partnership met Warren Buffett van Berkshire Hathaway, de genius achter de samenvoeging van Kraft en Heinz, wat leidde tot een nieuwe reus op de markt van (FMCG) consumer goods. We konden wel raden wat Unilever te wachten stond: de samenvoeging van Kraft en Heinz had in 18 maanden tot gevolg dat 6 fabrieken moesten sluiten en 7000 mensen hun baan verloren. Lemann’s team stuurt keihard op efficiency, zelden op performance: in korte tijd had 3G bijv. de overhead van Kraft teruggebracht van 18,1% naar 11,1%.

Tweestrijd

Graeme Pitkethly
Graeme Pitkethly

Het was overigens niet het bod op Unilever wat mij verbaasde, of de hoogte ervan: het was de reactie van de zeer recent (2015) aangetreden CFO, Graeme Pitkethly van Unilever. Na het bod was er in de directie duidelijk een tweestrijd ontstaan. De Nederlandse groep aandeelhouders willen dat Unilever het huidige lange termijnbeleid van de (ex-Nestlé) Nederlander Polman voortzet en zich moet blijven richten op duurzaamheid. De Engelsen en Amerikanen hebben in de Engelse Pitkethly een medestander gevonden om de koers van het bedrijf te verleggen naar de korte termijn en daarmee naar een hogere aandeelhouderswaarde.

“Compared to Kraft Heinz, Unilever represents the other end of the capitalist spectrum. It exemplifies the view of a corporation as a force for good in society. Unilever’s mission is to “make sustainable living commonplace”.

Winstmarges

Dat is te begrijpen. Unilever had zich vlak voor de crisis meer gericht op opkomende markten, waar het al 58% van haar omzet vandaan haalde (ter vergelijk: slechts 25% van de omzet van Kraft Heinz komt uit die markt). Door de wereldwijde crisis stonden de marges met name daar onder druk. Daarnaast, door hard in de kosten te snijden draait KH op een 30% winstmarge, twee keer zoveel als Unilever. Als 3G Capital die 15% extra marge uit Unilever weet te halen, dan praten we al gauw over vele miljarden. De worst lag voor het grijpen ..

Shareholders versus sharetraders

Terwijl het schouwspel zich voor het oog van de wereld voltrok, begreep ook Paul Barnett oprichter van het Strategic Management Forum, dat het hier om de diepste essentie van business ging. Aan de ene kant staan de shareholders van Unilever: de performance gedreven, long term value creators. Aan de andere kant staan de sharetraders van Kraft Heinz: de efficiency gedreven, short term value detractors. De vraag is dan ook: waar ga je als bedrijf op sturen: performance of efficiency? Unilever en Kraft Heinz konden wat dat betreft niet verder uit elkaar staan.

Kwetsbaar

We moeten ons er terdege van bewust worden dat elk bedrijf wat waarde creëert op de lange termijn zichzelf kwetsbaar maakt voor een vijandige overname. Er kan gewoonweg niet gelijktijdig shareholder value én stakeholder value worden gecreëerd. Hoewel Unilever er toch (doodzonde!) op lijkt aan te sturen: onder druk van “some investors are now pushing Unilever to do more”, kwam de CFO al met de belofte “to accelerate delivery of value”.

Beschermen

Jeroen Dijsselbloem
Jeroen Dijsselbloem

Jeroen Dijsselbloem sprak er vorige week nog zijn afschuw uit over en zei dat we te maken hebben met “de aasgieren, de hyena’s die je bedrijf proberen kapot te maken”. En verder: “Durf je korte-termijn aandeelhouders te weerstaan? Durf tegen hen te zeggen: ik ga niet dat lange-termijn perspectief loslaten en zo nodig bescherm ik mijzelf tegen dit type agressieve overnames”. Er zou zelfs al wetgeving in de maak zijn.

Duurzaam

De vraag is inderdaad of je bedrijven, die ‘cruciaal zijn voor ons land’, moet beschermen, zoals ook KPN zich eerder al beschermde tegen de overname door miljardair Carlos Slim van América Móvil. Ik neig naar wel, maar niet vanuit nationale belangen, maar vanuit het oogpunt van duurzaamheid. Het feit dat 70% van de aandeelhouders langer dan 7 jaar aandeelhouder is, is een goed teken. Unilever is dan ook op de goede weg en we moeten niet alleen als consument, maar ook als mens, onze support uitspreken voor de koers die het bedrijf is ingeslagen. Beschermen kun je – als het moet – ook met je voeten!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here